Athene (Αθήνα)
is gebouwd op
het
schiereiland Attika aan de Egeische
zee.
Gebouwd als een vesting, op de rots van de Akropolis, een
heuvel.
Akropolis
De gebouwen
die er nog staan zijn de Propylaea,
de
toegangspoort naar deAkropolis, het Erechteon
(huis voor
de goden) en de Niketempel (een gewijde plaats)en het pronkstuk
is het Parthenon.
Het
Parthenon, dat groter was dan de tempel van de oppergod Zeus in Olympia,
werd gebouwd
door de beelhouwer Phidias en architect Ictinus in 447 en 432 v. Chr,
tijdens het bewind van de staatsman Pericles. Dit tempelcomplex diende
om de goden te eren, maar ook om de hele Griekse wereld duidelijk te
maken hoe rijk en machtig Athene was.
De
Agora
(markt) ligt aan de voet van de Akropolis en was het centrum waar het
openbare leven zich afspeelde in het oude Athene.
De wieg van de democratie
Athene en
Europa - de een
is ondenkbaar zonder de ander. De macht kwam langzaam maar zeker in
handen van de aristocratie, voordat het het gewone volk de kans kreeg
zich te laten horen.
Eigenzinnig waren de Atheners altijd al,
anders hadden zij de democratie niet 'uitgevonden'. Hier voerde
men al voor het begin van de jaartelling de democratie in. Elke vrije
mannelijk burger van 20 jaar en ouder mocht aan de volksvergadering
deelnemen en alle openbare staatszaken moesten aan die
volksvertegenwoordiging worden overlegd. Dat gebeurde heel
uitgebreid, want de vertegenwoordigers kregen immers een
behoorlijk
presentiegeld uitbetaald !
(Klinkt
nog steeds bekend in de oren !)
Athene
werd
een belangrijke wetenschaps- en kunststad, die beroemde namen als Socrates, Plato en Aristoteles
voortbrengt.
Het
moderne
Athene is op en rond de ruïnes van de oude stad
gebouwd
Na het
roemvolle antieke
tijdperk was Athene een geliefd doelwit voor een hele reeks
veroveraars, zoals de Franken en later de Ottomanen. Tijdens
de
Turkse overheersing ontstond tussen de tempels een dorp met woonhuizen,
stallen en badhuizen, maar diende het Parthenon als
een
moskee ! De Venetianen, die daarna de stad belegerden, lieten een stad
achter vol verwoeste gebouwen.
De Grieken
probeerden een eigen natie te stichten en in 1829 wordt de Griekse
onafhankelijkheid erkend door de grote mogendheden. In 1833 werd
Athene de hoofdstad van Griekenland van het koninkrijk (de
Beierse
prins Otto1 werd de eerste koning), met toen nog slechts 4.000 inw.
(Daarvoor was Nafplio de eerste
hoofdstad van
de republiek.)
Griekenland is tegenwoordig weer een republiek en Athene
is het politieke, culturele en economische centrum van het land, met
ongeveer 3 miljoen mensen. Een
derde van de Grieken woont in Athene en Attika, de helft van de Griekse
industrie is geconcentreerd in Piraus
en Elefsina,
wat uiteraard
ernstige vervuiling veroorzaakt. De Atheners noemen hun stad soms 'tsimendoúpoli'
(betonnen stad) en zodra ze de kans krijgen trekken ze massaal weg;
vooral tijdens de zomerkanties. (in augustus is het een exodus)
De chaos is een
van de charmes van Athene.
Verkeersopstoppingen zijn
aan de orde van de dag, trolleybussen die van de bovenleiding zijn
losgeschoten, een auto stopt om een veel te lang
gesprek te voeren met een vriend die voorbij loopt,
een auto die zomaar middenop straat parkeert omdat de bestuurder een
krantje
moet kopen, of voetgangers die het liefst bij rood licht
oversteken, zorgen
voor veel overlast. (voor de toeristen ?) Het geluid is ook
overdonderend, want zij maken veel
gebruik van hun claxon als je moet wachten bij een verkeerslicht of
om iemands aandacht te trekken. De parkeerplaatsen zijn zo
overvol,
dat je alleen maar weg komt als iedereen tegelijk in de auto zou
stappen. Maar de Atheners maakten zich daar geen zorgen om, maar wel om
de beruchte smog (de 'nefos'),
die al genoeg schade heeft aangericht, zowel aan de monumenten als aan
de inwoners.
Omónia en Syntágmatos
Eén
van de centrale punten van het moderne Athene is het plein
Omónia
(Eendracht). Aan
de 28 Oktovríou, genoemd naar de Griekse
afwijzing van de Italiaanse bezetting in 1940, liggen het Nationaal
Archeologisch Museum en de Polytechnische school.
In het Nationaal
Archeologisch Museum vind je in de diverse zalen
prachtige voorbeelden van de Myceense schatten (het gouden dodenmasker
van Agamemnon), de Cycladische
beschaving, de kouros uit Sounion en beelden van de Hellinistische
beeldhouwkunst, etc.
Via twee
evenwijdige lanen van Omónia komt je op een ander centraal
plein: Syntágmatos, het plein van de grondwet
(Sýntagma),
waaraan ook het parlement ligt. Hier liggen ook nog: de Nationale
Bibliotheek, de
Universiteit en de Academie van Wetenschappen.
Voor het
parlementsgebouw (Voulí
ton Ellínon), dat
oorspronkelijk gebouwd is als paleis voor koning Otto I, ligt het graf
van de onbekende soldaat en de bewakers (Evzones) in hun
schilderachtige uniform en hun pompoen-schoenen
houden er 24 uur per dag
de wacht.
Ten
zuiden van het
Sýntagmaplein ligt de oude Nationale
Tuin
(Ethnikós
Kípos), aangelegd in opdracht van de koningin
Amalia, echtgenote van koning Otto 1. In
dit stadspark ligt de Hadrianus- poort en
daarachter liggen de ruïnes van het Olympieion, een
aan Zeus gewijde tempel.
Een zee van rust
heerst er in dit
park, temidden van de hectische drukte rondom het plein ! Je kan er
zelfs nog rustig je krantje lezen!
Ten
zuidoosten van het park ligt het oude Olympisch stadion, gebouwd
op de plaats waar vroeger de oude spelen van de Panathenaeën
werden gehouden. (ter ere van de godin Athene)
Monastiráki
en Pláka
Aan de
oostkant van het stadscentrum ligt het Monastiráki-plein
(kloostertje). Ten zuidwesten van dit plein ligt de oude volksbuurt
Plaka,
tegenwoordig vooral populair bij toeristen. In de in oude huizen
ingerichte cafes, souvenirswinkels en bars komen nauwelijks nog
Atheners.
Tussen de
levendige drukte van de bazaar en de vlooienmarkt vind je ook vele
interessante gebouwen van de Plaka, o.a. de Pantánassa-kerk,
de Tristaráki-moskee
en de Toren der Winden,
een
wateruurwerk en windwijzer.
Hier kan je
van alles kopen: van rommel tot juwelen, maar ook fruit, vlees, kip,
sponzen, sandalen, maiskolven etc.
Mannetjes
die met houten stokken waaraan papiertjes hangen, kom je hier vaak
tegen: die verkopen n.l. loten voor de wekelijkse staatsloterij.
Dansen
gebeurt alleen in toeristengelegenheden. Maar de Atheners gaan liever
naar een bouzoukia,
wat we zelf een keer hebben meegemaakt met Griekse vrienden. Tijdens
het dansen worden veel bloemen gestrooid naar de
zangeressen (kan je kopen bij de 'bloemenmeisjes') en waar de whisky
per fles wordt
verkocht (de cola is weliswaar gratis !) en waar het
serviesgoed traditioneel aan diggelen wordt gegooid. Na afloop
van een
dansfeest wordt er aangeschoven voor de 'patsa', een zurige
soep van ingewanden, in de tavernes bij de markthallen, die 24 uur per
dag geopend zijn.
Glyfada
Langs de
kust buiten Athene zijn de stranden en jachthavens, zoals bij
Glyfada, dat zelfs een hypermodern (overdekt) centrum heeft.
Tijdens
onze vakanties (o.a. paspoortverlenging) gedurende de jaren
die wij
in Kyparissia woonden, waren wij vooral in de Plaka te vinden en in
het "mondaine"
Glyfada. (Toch wel leuk, als je net van het platteland komt
om zo eens chic te winkelen !)
Vlakbij ons 'Miranda'
hotel was zelfs een Chinees restaurant, waar wij ter
afwisseling van het Griekse eten, weer eens een loempia en rijst met
kip-kerrie konden eten. (Wel eens Grieks tegen een Chinees gepraat? We
kregen toch wel wat we wilden, al was het dan ook geen Indisch-Chinees,
zoals wij dat in Nederland waren gewend.)
Dat het vliegveld wel erg
dichtbij ligt, bewijst de foto: zo laag vlogen de vliegtuigen
over de gebouwen van Glyfada.
Sinds 2001
is de luchthaven Eleftherios Venizelos (genoemd
naar een Kretenzische politicus) in Spata
in bedrijf genomen en ligt een twintigtal kilometers ten oosten van het
centrum van Athene.
Deze
ultramoderne luchthaven verschaft Athene eindelijk een internationale
toegangspoort, waar alle nationale en internationale vluchten landen en
vertrekken. Treinen, metro en diverse bussen brengen je naar het
centrum. Ook de taxi brengt je voor € 20-25 naar het centrum,
maar let op, ze zijn niet allemaal even eerlijk en soms betaal je veel
teveel !
Olympische Spelen
Alhoewel de klassieke
Olympische Spelen in Olympia werden
gehouden, mocht Athene in 1896 de eerste moderne spelen
organiseren. Het evenement werd een groot succes en wordt sindsdien
elke vier jaar herhaald.
Velen verwachtten dat Athene om die redenen in 1996 ook de
(zomer)spelen zou mogen organiseren, het zou dan immers het
honderdjarig
bestaan van de moderne
spelen zijn. De spelen gingen echter naar het Amerikaanse Atlanta, wat
in Griekenland veel verontwaardigde reacties opleverde.
Met het wereldkampioenschap atletiek van 1997 lieten de Grieken zien,
dat ze wel degelijk een groot sportevenement kunnen organiseren en zo
werden de spelen in 2004 (zie NRC Handelsblad) alsnog
aan Griekenland gegund.
Van 1999 tot 2004 veranderde Athene in een gigantische bouwwerf, er
werden nieuwe metro- en tramlijnen aangelegd, er werd een
voetgangersplateau aangelegd, die alle archeologische vindplaatsen met
elkaar verbindt en er kwam een nieuwe ring rond Athene.