De
twaalf goden van Olympus
De
woning van de 12 goden was de Olympus, de hoogste berg van Griekenland;
zij heersten met hun macht en bevoegdheden over hemel en aarde, volgens
de wensen van Zeus.
In veel zaken leken zij
op de mens, met
hun
zwakheden, passies en gevoelens, maar bovenal trokken zij eerbied en
respect van de mensen af.
Zeus
De
heerser van hemel en aarde, vader van de goden en de mensen.
De oppergod, die heerste vanaf de berg Olympus. Geboren op
Kreta, zoon
van Kronos en Rheia (twee van de twaalf Titanen, de machtige zonen en
dochters van Ouranos, de hemelgod).
Hij hield het evenwicht van de
rechtvaardigheid in stand; zijn wapen
was de bliksemschicht.
Zeus' gemalin was zijn zus de godin Hera,
de oudste dochter van Kronos. Tot haar grote woede en verdriet werd
Zeus echter dikwijls getroffen door de pijlen van de god van de eeuwige
liefde Eros, en kon hij de liefde
voor andere vrouwen niet weerstaan.
Zijn oneindig veel liefdesavonturen met aardse vrouwen hadden de
geboorte van goden, halfgoden en helden tot gevolg. (Hermus,
Dionysos, Apollo
en Artemis en in de gedaante van een "stier" met de
lieftallige Europa: de zonen
Minas, Sarpedon en Radhamanthys)
(Gouden
stater met afbeelding van Zeus uit de orakelplaats Dodona, 334-331 v.C.)
Hera
De
beschermer van het gezin en het huwelijk.
Haar relatie met Zeus was al eerder in het geheim begonnen, maar na het
in eer herstellen van de Olympische goden vond pas hun huwelijk plaats.
Hera was de eerwaardigste onder alle godinnen op de Olympus, zij zetelt
daar op een gouden troon.
Ook haar uiterlijk wekt de diepste
eerbied. Beroemd was vooral haar heiligdom in
Argos
en de daar gevierde feesten,
Heraea,
die met openbare spelen gepaard gingen.
Van hieruit verbreidde zich de
dienst van de godin over de Peloponnesos, met tempels onder andere in
Olympia, Korinte, Tiryns en Perachora.
Brengt behalve haar
eigen kinderen ook nog anderen groot; bestraft
ontrouw en wreekt zich hard op de minnaressen (en hun kinderen) van
haar echtgenoot.
(Hoofd
van Hera, 420 v.C. Athene, Nationaal Archeologisch Museum).
Athena
Godin
van de wijsheid.
Al was zij
dan een
oorlogsgodin, zij was niet krijgslustig. Zij was wijs, slim, hielp
helden, maar haar liefde voor hen had geen erotische betekenis, zij had
besloten (net als Artemis) niet te trouwen en maagd te blijven.
Zij
hielp de mensen bij hun vreedzame werkzaamheden, zoals pottenbakkers,
dichters en leerde de vrouwen weven.
Haar eeuwige rivaal was Ares, de
oorlogsgod, die zij in de Trojaanse oorlog wist te overmeesteren.
Zij
wordt regelmatig
vermeld als "Pallas Athene"
(pallas= jonge dochter).
Het Parthenon
werd aan haar gewijd en in Athene
werd zij vereerd met grote feesten.
(Athena
bij een zuil, reliëf uit 460 v.C. Athena, Acropolis Museum)
Poseidon
God
van de zee.
Poseidon werd geboren als zoon van Kronos
en Rheia, broer van Zeus. Met zijn gouden wagen rijdt hij door zijn
koninkrijk, de zeeën en oceanen, dwars door de golven die hem
niet nat maken, omringd door dolfijnen.
Hij werd op vele godinnen en
aardse vrouwen verliefd en verwekte vele
kinderen, zoals Triton, Polyphemus, Antaeüs, Orion, Pelias,
Neleus, Pegasus, Chrysaor en Atlas.
Daar hij de hele wereld omvatte en
beinvloedde werd hij ook
"Kosmozostis"(wereldomvatter)
en "Kosmoseistis"
(wereldschudder)
genoemd, een machtige eigenschap als men weet dat aardbevingen de
ineenstorting van de Minoïsche paleiscultuur hadden
veroorzaakt.
(Poseidon,
zilveren drachme van Dimitris Polyorcetes, 306-283 v.C. Scheepvaart
Museum Aegion)
Demeter
Godin
van de landbouw.
De beschermster van de graanoogst en de vruchtbaarheid en alles wat op
aarde bloeide aan bloemen, planten en vruchten. Met haar dochter Persefone, die zij van Zeus kreeg,
had zij een sterke band. Toen
Persefone door Hades werd
ontvoerd naar de onderwereld en de godin Demeter de Olympus verliet en
haar plichten verzaakte, zodat alles op aarde onvruchtbaar werd, gaf
Zeus opdracht aan zijn sombere broer Hades om Persefone te laten gaan.
De overeenkomst was dat zij 8 maanden per jaar bij haar moeder mocht
blijven en alles weer groen en vruchtbaar werd (lente!), de overige
4
maanden was ze bij haar echtgenoot in de onderwereld en leek alles dood
te zijn.(herfst!)
(Demeter
geeft aan Triptolemus de gouden halmen om de graanteelt te verspreiden.
Met Persefone met een brandende toorts, 440-430 v.C. Athene,
Nationaal Archeologisch Museum)
Apollo
God
van het licht, de muziek en de orakels.
De zoon van
Zeus en
Leto (de laatste op de vlucht voor Hera) die op het onvruchtbare eiland
Delos werd geboren (net als zijn
tweelingzus Artemis). Een knappe god, fraai gebouwd en met een fraaie
haardos. Een hartenbreker maar ook een liefhebber van bloed.
Hij was
een vaardige oorlogsgod die met zijn pijlen over grote afstand
kon schieten en verloste zo Delphi
van de draak Pythion. Had een onbeantwoorde liefde voor de nymf Daphne
en hij had vele kinderen van schone vrouwen, zoals Orpheus,
Asclepius en
Linus, maar
hield er ook relaties
met mooie mannen op na, zoals
met Hyacinthus
en Cyparissus.
(Beeld
van Apollo aan de westelijke zijde van de Zeustempel in Olympia, 457
v.C. Olympia, Archeologisch Museum)
Artemis
Godin
van de maan en de jacht.
Een dochter van Zeus en Leto
en tweelingzus van Apollo.
Had aan Zeus verzocht om ongetrouwd te blijven en dwaalde rond in de
bossen,
gewapend met pijl en boog in
gezelschap van herten en haar geliefde wilde dieren.
Zij was
een wraaklustige godin en
nam wraak op de veertien kinderen van
Niobe, dochter van Tantalus,
samen met haar broer Apollo. Was tevens de beschermvrouwe van haar
toegewijde
Amazonen,
een volk dat uit slechts vrouwen bestond.
Aan Artemis werd de tempel
van Efese opgedragen,
die
beschouwd word als een van de zeven wereldwonderen.
(Artemis van Brauron, detail van een reliëf, 4e eeuw
v.C.
Museum van Brauron)
Hermes
God
van de handel, het verkeer en de
welsprekendheid.
De zoon van Zeus
en
bergnymf Maia. Afkomstig uit het herdersland Arcadië, was
Hermes ook de weidegod,
die herders en kudden beschermde.Ook is hij de
boodschapper der goden en geldt als de patroon van reizigers en dieven.
Biedt veel hulp aan helden
zoals Herakles,
Perseus, Odysseus.
Hermus
verwekte vele kinderen: Myrtilus,
Polybus,
Pan; en bij de
godin Aphrodite, een
knappe zoon die de hele wereld bereisde,
Hermaphroditus.
(Het
beroemde beeld van Praxiteles, Hermes met de pasgeboren Dionysos,
330 v.C. Olympia, Archelogisch Museum)
Aphrodite
Godin
van de schoonheid en de liefde.
De dochter van Zeus en Dione. (Of uit het zaad van de hemelgod Ouranus
toen zijn geslachtdelen door Kronus werden afgehakt?)
Zij rees op uit
het schuim van de zee en de god van de wind, Zephyrus
(westenwind), voerde haar eerst naar het eiland Kythera
om haar uiteindelijk op de kust van Cyprus
aan land te zetten.
Haar meest geliefde bezigheid was om goden verliefd
te doen worden op
aardse vrouwen.
Zij was getrouwd met de manke god Hephaestus,
maar knoopte een relatie aan met Ares
en kreeg de kinderen Eros, Deimus,
Phobus en
Harmonia.
Ook met andere mannen had zij verhoudingen zoals
met de knappe Adonis en met Anchises waarvan zij een een zoon kreeg,
Aenaes.
Aphrodite hield van rozen en myrthe
en haar voertuig werd getrokken
door een koppel duiven.
Ares 
God van de oorlog.
Hij was een zoon van Zeus en
Hera. Klaar voor de strijd met helm en uitrusting was hij bij elke
oorlog, of waar maar een gewapend treffen plaats vond.
Hoewel zijn
half-zus Athena ook
als oorlogsgodheid werd vereerd, was Athena de
godin van de strategische oorlogsvoering, terwijl Ares meer de god van
het onvoorspelbare geweld van de oorlog was.
Hij had met de tedere Aphrodite
o.a. een dochter Harmonia, die de vrouw werd van koning
Kadmus van Thebe.
Hij had een voorliefde voor het woeste gebied van Thracië,
waar veel paarden
werden gehouden en waar de oorlogsgezinde Amazonen
woonden.
Hephaestus
God
van het vuur en de smeedkunst.
Zoon van Zeus en Hera. Hij had sterke armen en onderontwikkelde benen,
hij was echter ook nog mank. Zeus besloot om met hem op goede voet te
komen na diens terugkeer op de Olympus, hem de lieftallige Aphrodite tot echtgenote te geven.
Hij maakte niet alleen sieraden en kunstvoorwerpen, maar ook scepters
en tronen.
Hephaistos werd oorspronkelijk vereerd in
Klein-Azië (Lycië) als demon van allerlei natuurlijke
vuurverschijnselen. Vandaar kwam zijn cultus naar het eiland Lemnos en vandaar naar Athene.
Hij
smeedde voor goden en helden wapens en uitrustingen, bijvoorbeeld Poseidons drietand, het schild van Herakles en van Achilles.
Hestia
Godin van de
huiselijkheid.
Als
eerstgeboren dochter van Kronos en Rheia verzocht ze haar broer
Zeus haar kuisheid te mogen bewaren, hoewel Poseidon zowel als Apollo
haar als echtgenote wensten.
